HYBRID DANCE

KHI GIAO THOA THỔI BỪNG SÁNG TẠO

Người ta vẫn nghĩ hybrid là thứ “ngôn từ” của thế giới hiện đại. Thế nhưng bạn có tin rằng với sân khấu (một trong bảy loại hình nghệ thuật lâu đời nhất của nhân loại), “hybrid” cũng được dùng như thứ vũ khí tối thượng để mỗi lần diễn là một lần tái sinh? Vận dụng sự giao thoa giữa mới và cũ, giữa các nền văn hóa, giữa tư tưởng nội dung và các kỹ thuật dàn dựng khác biệt - đó là cách giúp tác phẩm luôn mới mẻ, đậm chất đương đại trong lớp vỏ truyền thống và mang giá trị vượt thời gian. Cùng Người Đầu Vuông điểm qua những tác phẩm kinh điển toàn cầu đã “hybrid” như thế nào nhé!

VUA SƯ TỬ PHONG CÁCH... BROADWAY

Vua sư tử của Disney chỉ dành cho khán giả mầm non trên... hoạt hình? Quên chuyện này đi nào, khi mỗi năm có đến hàng ngàn người lớn vẫn phải xếp hàng rồng rắn mong tìm được một chiếc vé vào xem tác phẩm này ở “định dạng” Broadway. Vậy Vua sư tử từ một tác phẩm (dành cho) trẻ con đã trường tồn như thế nào?

Có lẽ điểm cốt lõi nằm ở tư duy của nữ đạo diễn Julie Taymor - người luôn cho rằng Vua sư tử thật sự có linh hồn. Mà đã là linh hồn thì luôn biết lắng nghe, tiếp nhận điều hay ý đẹp để trưởng thành. Vở nhạc kịch này luôn biết cách “giao thoa” ở mỗi thời điểm, mỗi thị trường khác nhau. Ví như khi thế giới bùng nổ phong trào nâng cao vai trò của phụ nữ, Taymor đã mạnh dạn thay đổi khỉ Rafiki từ nam thành nữ già làng từ nam thành nữ để “nữ quyền” có đất diễn hơn. Khi khán giả thế giới chuyển biến sang gu âm nhạc tinh tế hơn, bà lập tức thêm vào những bản theme song phối mới, dĩ nhiên đi kèm là các phân đoạn “ngoại truyện” chưa từng có trước đây để lột tả tâm lý nhân vật. Đặc biệt khi Vua sư tử vòng quanh thế giới, các yếu tố địa phương được lồng ghép liền tay, như bài hát Chuột yêu gạo cho thị trường Trung Quốc, dàn diễn viên Brazil đẹp long lanh dành cho Nam Mỹ, hay thậm chí là dịch toàn bộ vở diễn sang tiếng Nhật khi đến xứ anh đào. Nhờ tính hybrid mạnh mẽ này mà Vua sư tử có đến 22 phiên bản sân khấu khác nhau trên toàn thế giới.

Đó là nội dung bên trong, kỳ thực ở lớp vỏ dàn dựng bên ngoài thì tác phẩm này còn... hybrid mạnh mẽ hơn! Vua sư tử chưa từng làm khán giả thất vọng khi luôn là một yến tiệc hoành tráng của thị giác với vô vàn kỹ thuật sân khấu ngoạn mục. Vượt xa khuôn khổ nhạc kịch thuần túy chỉ có “kịch” và “nhạc”, giờ đây người ta còn xem được múa bóng, múa rối, xiếc trong vở diễn, với những bộ trang phục tiêu tốn đến 37.000 giờ để tạo hình hay màn dựng tháp hươu cao cổ đến 9 mét ngay trên sân khấu! Thế nên cũng dễ hiểu vì sao Vua Sư tử nghiễm nhiên giật luôn danh hiệu “Sản phẩm giải trí sinh lãi lớn nhất mọi thời đại”, với doanh thu kỷ lục lên tới 6,2 tỷ USD.

KHI HÀNH TINH PANDORA HÓA SÂN KHẤU

Tương tự nếu có ai hỏi đoàn xiếc nào đang làm mưa làm gió ở phạm vi toàn cầu? Nhiều khả năng chúng ta sẽ nghĩ ngay đến Cirque du Soleil. Nhưng nếu đoàn xiếc này bỗng muốn thể nghiệm những loại hình mới bên cạnh những vở xiếc đã quá quen thuộc, chúng ta sẽ có gì? Đó là Toruk, tác phẩm lấy cảm hứng từ phim Avatar với sự giao thoa của đạo diễn Tuấn Lê và biên đạo Tấn Lộc đã khiến không ít khán giả phải trầm trồ.

Điều ngạc nhiên đầu tiên là vì ngoại trừ những lúc dẫn truyện, ngôn ngữ sử dụng xuyên suốt tác phẩm hoàn toàn là tiếng thổ dân Na’vi. Vì khi bạn chịu từ bỏ vùng an toàn là ngôn ngữ loài người quen thuộc của mình để cảm nhận tác phẩm, bạn sẽ ngạc nhiên khi biết mình hoàn toàn có thể trải nghiệm mọi thăng trầm của cảm xúc chỉ qua giọng nói và ngữ điệu của diễn viên!

Kế đến đạo diễn dẫn bạn tiến vào một thế giới “giao thoa” đúng nghĩa khi nghệ thuật sân khấu kết duyên cùng công nghệ số một cách khéo léo. Chỉ riêng mảng ứng dụng công nghệ vào công tác dàn dựng Toruk cũng có thể xem là sự đầu tư quy mô với sự tham gia của 40 máy chiếu và diện tích màn chiến lên đến 2000 mét vuông. Kết quả là cảm giác chân thật khi chiêm ngưỡng những khung cảnh hoành tráng khi dung nham phun trào, động đất rung chuyên sân khấu, thác đổ cuồn cuộn bốn phía và ánh sáng lung linh của một hành tinh ngoài trái đất, cũng như xen kẽ trong khung cảnh là tạo hình 16 loài sinh vật khổng lồ bằng rối dây.

Muốn trải nghiệm thật hơn nữa? Khán giả còn được yêu cầu tải Ứng dụng Toruk - The First Flight để có thể trực tiếp tham gia vào những diễn biến trên sân khấu một cách đầy thích thú. Thưởng thức nghệ thuật giờ cũng phải theo thuở theo thời như thế đấy!

KHI NHẠC XIẾC KỂ CHUYỆN LÀNG QUÊ

Thế giới đã hybrid, trong nước cũng không thể chậm chân. À Ố Show có thể nói là tác phẩm tiên phong cho trào lưu giao thoa của sân khấu Việt thế kỷ 21 khi đưa làng quê hồi sinh không chỉ với nhạc cụ dân tộc mà cả bằng nghệ thuật xiếc và múa đương đại.

Từ đồng lúa, lũy tre xanh thanh bình đến nhịp sống phố phường sôi động hay cao nguyên hùng vĩ trong Teh Dar, tất cả đều thật hòa quyện nhịp nhàng. Cũng như sư uyển chuyển của múa dân gian, thanh âm réo rắt của nhạc cụ dân tộc vẫn hòa nhịp ăn ý với múa đương đại hay tạo hình xiếc mạnh mẽ, thời thượng. Chất mới trong hồn cũ, truyền thống vẫn có thể giao thoa tinh tế với hiện đại. Thú vị hơn, chất hybrid trong À Ố Show cũng nằm ở sự thay đổi không ngừng và tư duy “không đóng khuôn”, để diễn viên đều “feel free” sáng tạo cho mỗi lần ra sân khấu luôn khác biệt.

Và đố bạn, À Ố Show chính thức công diễn lần đầu tiên vào thời gian nào?

 

Tags: